چک برگشتی یکی از شایع‌ترین موضوعات دعاوی تجاری در ایران است. پس از برگشت خوردن چک، دارنده آن مسیرهای قانونی متعددی پیش رو دارد. در این راهنما گام‌به‌گام اقدامات لازم را از دریافت گواهی عدم پرداخت تا وصول وجه بررسی می‌کنیم.
دریافت گواهی عدم پرداخت
نخستین و مهم‌ترین اقدام پس از برگشت چک، مراجعه به بانک محال‌علیه و دریافت گواهی عدم پرداخت است. این گواهی سند رسمی اثبات عدم پرداخت است و مبنای تمام اقدامات بعدی قرار می‌گیرد.
اقدام از طریق اجرای ثبت
برای چک‌های صادرشده در وجه دارنده، سریع‌ترین مسیر وصول، مراجعه به دفتر اسناد رسمی و درخواست صدور اجراییه ثبتی است. اجرای ثبت بدون نیاز به طرح دعوا در دادگاه، امکان توقیف اموال صادرکننده را فراهم می‌کند.
طرح دعوای حقوقی
اگر اجرای ثبت ممکن نباشد یا چک در وجه شخص دیگری ظهرنویسی شده باشد، دارنده می‌تواند دعوای مطالبه وجه چک را در دادگاه حقوقی طرح کند. در این دعوا علاوه بر اصل مبلغ چک، خسارت تأخیر تأدیه بر اساس ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی نیز قابل مطالبه است.
شکایت کیفری
در صورت عدم وجود موجودی یا کسری موجودی، دارنده می‌تواند شکایت کیفری تحت عنوان «صدور چک بلامحل» مطرح کند. توجه داشته باشید که مرور زمان شکایت کیفری چک، شش ماه از تاریخ گواهی عدم پرداخت است.
مدارک مورد نیاز
برای پیگیری چک برگشتی، مدارک زیر را همراه داشته باشید: - اصل چک و گواهی عدم پرداخت - شناسنامه و کارت ملی دارنده - در صورت مراجعه از سوی نماینده، وکالت‌نامه رسمی - آدرس و مشخصات کامل صادرکننده و ظهرنویس
نکته پایانی
سرعت عمل در اقدامات قانونی، مهم‌ترین عامل موفقیت در وصول وجه چک است. هرچه اقدامات سریع‌تر انجام شود، احتمال انسداد حساب صادرکننده و وصول مطالبات بیشتر است.